بررسی وضعیت دختری بنام سارا با ترومای تجاوز و ارائه راهکار درمانی (پارت۱)

پژوهشگر: دکتر معماری ( متخصص مداخله و نجات در شرایط بحرانی)

 

داستان شرایط نامساعد سارا …

 

فرد موردنظر ما دختری بنام سارا با ترومای تجاوز جنسی است  که در ۱۴ سالگی یک شب از طرف مرد همسایه مورد تجاوز جنسی قرار گرفته است. الان ۲۷ ساله است و در شرف ازدواج . اما شرایط بسیار بدی را همچنان تجربه می کند. ما طی یک جلسه مشاوره خاطره آن شب را ثبت کردیم.

در این بین علائم تجاوز ثبت و سپس طی پروسه ای درمان او را شروع کردیم. زمانی که آن دختر به اهداف خود (فائق آمدن به افکار منفی و ترس از بیان خویش) دست پیدا کند و خود نیز این را صادقانه بیان کند، زمانی که بتواند فنون بیان شده را هرروز و به صورت آگاهانه در زندگی عادی خود انجام دهد، زمانی که بتواند از بهزیستی و فرمول آن استفاده کند و زمانی که به یک آرامش نسبی از انجام فعالیت ها دست پیدا کند به تدریج جلسات حضوری درمان با وی کمتر می شود.

سارا به صورت آنلاین می تواند گزارش کار دهد و باید مستمر ادامه دهد زمانی که این فرمول و فعالیت ها تبدیل به اصول زندگی وی قرار گیرد دختر توانست به زندگی خود با تدوین روش جدی ادامه دهد.شک نکنید! ارتباط همه چیز است…

این مطلب دکتر معماری بدرد چه کسانی می خورد؟

 

• دختران و پسران نوجوان و جوانی که مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته اند
• والدینی که خود یا  فرزندشان مورد تجاوز جنسی قرار گرفته اند
• درمان تعرض جنسی/ شکست عشقی/ تجاوز جنسی/ افسردگی / ترس/ اضطراب

فکر می کنید شیوع سوءاستفاده جنسی در دنیا و ایران چقدر است؟

میزان شیوع سوءاستفاده جنسی از کودکان و نوجوانان بین ۲-۳۰ % در پسران و۴ -۶۰ % در دختران است و معموالا دختران بیش از پسران مورد آزار و اذیت جنسی قرار می گیرند. این میزان در نوجوانان آفریقای جنوبی، ۶/۱ تا ۶۰%  برآورد شده است. در کشورهای درحال توسعه مانند اتیوپی، کم گزارش – دهی سوءاستفاده جنسی نوجوانان شایع است.

مشکل در به دست آوردن آمار دقیق سوءاستفاده جنسی را می توان به چند عامل شامل ترس، انگ اجتماعی و هنجارهای فرهنگی و اجتماعی نسبت داد. به همین دلیل است که در زمینه آمار تجاوز جنسی در کشور ایران گزارش مستندی تاکنون منتشر نشده است. همچنین تجاوز جنسی در خانواده های آشفته و از هم پاشیده شایع تر دانسته شده و به اشکال متفاوتی از نظر نوع تجاوز، فرکانس، مدت زمان و استفاده از زور یا اجبار دیده شده است .

می‌دانید تجاوز  جنسی چیست؟

تجاوز جنسی معمولاً به عنوان دخول واژینال یا مقعدی در صورت عدم رضایت قانونی تعریف می شود. با این حال، منبع از دخول (مانند آلت تناسلی، انگشت یا شی)، شیء نفوذ (مثلاً واژینال، مقعد یا دهان)، جنسیت مرتکب و قربانی، و تعریف رضایت در حوزه های قضایی بسیار متفاوت است.

برای مثال، در ایالات متحده، ملیت فراگیر در قانون تجاوز جنسی وجود ندارد، اما هر ایالت تعریف قانونی خود را از تجاوز جنسی دارد. به عنوان مثال، ایالت واشنگتن دارای جنسیت خنثی است، نفوذ یک شی یا اندام جنسی به واژن، مقعد یا دهان تعریف می شود. از سوی دیگر گرجستان، تجاوز جنسی را بسیار محدود تعریف می کند، به طوری که نفوذ آلت تناسلی مردانه به واژن یک نیاز اصلی می داند. در بریتانیا، تعریف قانونی تجاوز جنسی شامل نفوذ آلت تناسلی به آلت تناسلی، دهان، مقعد یا واژن یک فرد بی طرف از جنسیت است. نفوذ غیر آلت تناسلی یک فرد بی طرف از نظر جنسیت تحت حکم قرار می گیرد.

آثار تجاوزجنسی چگونه خود را نشان میدهد؟

 

پیامدهای عاطفی و روانی تجاوز جنسی:

خشونت جنسی با بسیاری از موارد حاد و مزمن همراه است، عواقب تجاوز جنسی ممکن است منجر به آسیب واژن یا رکتوم، عفونت های مقاربتی و بارداری شود. پس از تجاوز جنسی، بازمانده ممکن است موارد مختلفی را گزارش کند. پاسخ‌های روان‌شناختی، از جمله واکنش‌های استرس حاد، طردشدگی عاطفی و اختلالات خواب.

دیگر پیامدهای نامطلوب عاطفی و روانی عبارتند از: سرزنش خود، مشکلات در سازگاری اجتماعی و کاری و جنسی عملکرد، ترس، اضطراب، افسردگی و PTSD . پیامدهای روانی آسیب جنسی در میان بازماندگان به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته است. خشونت ملی نظرسنجی علیه زنان، گزارش داد که ۱۸ درصد از زنان تجاوز کامل یا تلاش برای تجاوز در طول زندگی خود تجربه کردند.اکثریت (۵۴ درصد) بازماندگان تجاوز کمتر از ۱۸ سال داشتند.

پاسخ بازماندگان به ترومای تجاوز جنسی پیچیده و منحصر به فرد است. برخی از بازماندگان از اثرات تجاوز رنج می برند و از علائم شدید یا ناراحتی طولانی مدت رنج می برند اما برخی این کار را نمی کنند. تفاوت در نتایج با ویژگی های قربانی توضیح داده می شود که این ویژگی ها شامل: شرایط محیطی، نوع خشونت انجام شده و صدمات ناشی از آن، در دسترس بودن حمایت اجتماعی و منابع است. پس از تجاوز جنسی، قربانی ممکن است اختلال در تنظیم محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال را تجربه کند.

این محور یک تنظیم کننده کلیدی عملکرد در بدن است که سیستم عصبی، غدد درون ریز و ایمنی بدن راکنترل می کند. مهار بازخورد کورتیزول، هورمون استرس اولیه در بدن، هورمون اصلی این محور است. غده هیپوفیز آسیب های روانی شدید مانند تجاوز جنسی و سوء استفاده جنسی با افزایش واکنش بدن به استرس را تغییر می دهد و در صورت اختلال این محور و غده اختلال در تنظیم کورتیزول (هورمون استرس) پیش می آید. علاوه بر اضطراب و افسردگی، اثرات تجاوز جنسی اثراتی نامطلوب از بعد روانی است که شامل احساس شرم شدید وگناه است.

این احساسات با عدم حمایت خانواده، دوستان یا مقامات تشدید می شوند. به دنبال تجاوز جنسی، احساس سردرگمی ذهنی و شکست، ارزیابی منفی علائم و احساسات، اجتناب و درک منفی از پاسخ های دیگران برخی از عوامل شناختی هستند که نقش دارند. رویدادهایی که به عنوان قابل کنترل تلقی می شوند بسیار کمتر ناراحت کننده هستند نسبت به رویدادهای غیرقابل کنترل در نتیجه پس از وقوع رویدادهای غیرقابل کنترل مانند تجاوز جنسی، بازماندگان تمایل به سرزنش خود دارند، خود سرزنش گری ویژگی های به شخصیت فرد آسیب می زند. نسبت دادن سرزنش به خود با PTSD می تواند مرتبط باشد و زمینه ای برای آن باشد.

بررسی اثرات ترومای تجاوز جنسی

اگرچه اثرات تجاوز در هر قربانی تجاوز منحصربه‌فرد است، اما بسیاری از آنها احساسات مشترکی را تجربه می کنند که در سه فار بررسی می شود:

۱)مرحله حاد (اولیه): بلافاصله پس از آن رخ می دهد و از چند روز تا چند هفته طول می کشد. در طول تجاوز جنسی بازمانده معمولاً تجاوز شدید را تجربه می کند. ترس از مرگ و جدایی اینها علائم طبیعی بدنی و فیزیکی هستند و طیف گسترده‌ای از واکنش‌های احساسی مانند: ” لرزیدن، گریه یا فریاد زدن ” را تجربه می کند.

تحقیقات نشان می‌دهد که اضطراب و ترس شدید یکی از این عوامل هستند. این نشانه ها تا چند هفته اول حاد هستند ولی می تواند بیش از یک سال طول بکشد. ترس های مداوم می تواند با یادآوری حمله مرتبط باشد (به عنوان مثال، اقدامات قانونی یا معاینات پزشکی، بودن با مردان یا حضور در مکانی که فرد را به یاد حمله می اندازد).

ترس از حملات آینده، ترس از ابتلا به HIV/STI و/یا باردار شدن رایج است. بازمانده ای که قبلا جهان به عنوان اساساً مکانی امن تجربه کرده بود، اکنون ممکن است جهان را به عنوان یک مکان غیرامن تصور کندکه این امر منجر به محدودیت فعالیت های اجتماعی، از جمله کار و مشارکت اجتماعی می شود. برای برخی از زنان، به ویژه آنهایی که در حاشیه جوامع قرار دارند، تجاوز جنسی می تواند مفروضات مربوطه را مجدداً تأیید کند و فرد خود را به عنوان افراد بی ارزش (“آسیب موذیانه”)، تلقی کند.

۲) مرحله دوم: مرحله دوم “تنظیم بیرونی” در طول است که بازمانده کمتر روی حمله تمرکز می کند، اغلب با شدت بالا در سطح انکار به سر می برد و خود را درگیر فعالیت های عادی روزانه می کنند.

۳)مرحله سوم: مرحله نهایی “سازماندهی مجدد بلندمدت” است که بازمانده حمله را در دیدگاه خود ادغام می کند. خود و احساسات خود را در مورد ضارب حل می کند. مرحله سازماندهی مجدد ممکن است از چند هفته تا چندین سال پس از تجاوز به طول انجامد (۱۷-۲۰).

تأثیرات روانی میان مدت تا بلند مدت تجاوز جنسی

تحقیقات نشان می‌دهد که قربانی/بازماندگان ممکن است طیفی از تأثیرات میان مدت تا بلندمدت، مانند احساس پایین بودن عزت نفس، سرزنش خود و احساس گناه را تجربه کرده و می تواند ماه ها و سال ها ادامه داشته باشد. معمولاً بازماندگان جنبه هایی از تجربه آنها که می تواند دفاعی در برابر آنها باشد را  فراموش یا انکار می کنند مانند احساس سردرگمی، شوک و گیجی.

اضطراب مادام العمر، افسردگی، اختلالات خوردن، PTSD، اختلالات خواب، و اقدام به خودکشی کرد در تحقیقات بیان شده است. اثرات متداول درازمدت روانی و اجتماعی خشونت جنسی شامل افسردگی، استرس مزمن پس از سانحه، اختلالات بین فردی و قربانی شدن مجدد است. پیامدهای منفی سلامتی که شامل دستگاه گوارش، پریشانی، درد مزمن لگن، رفتارهای مخاطره آمیز سلامتی، سوء استفاده موادو استفاده زیاد از خدمات مراقبت های بهداشتی هم بیان شده است

با چه روش های درمانی به سارا کمک کردیم؟

۱)مواجهه:

درمان تجاوز جنسی ممکن است شامل روش مواجهه باشد. این روش می‌تواند شامل قرار گرفتن در معرض خاطرات آن حادثه و قرار گرفتن در معرض یادآوری‌های ایمن از آن رویداد باشد. هر دو بخش این گزینه‌های درمانی به بازمانده این امکان را می‌دهند که یادآوری‌های این رویداد را در مکانی امن دوباره تجربه کند.

این روش به قربانیان این امکان را می‌دهد تا به واکنش‌ها و اعتقادات خود درباره تجاوز جنسی با رویکرد دیگری نگاه کنند. این روش‌ همچنین به بازماندگان اجازه می‌دهد احساسات شدید خود، مانند شرم، ترس، عصبانیت، گناه یا انزجار را که برای قربانیان تجاوز جنسی معمول است را، برطرف نمایند. هدف دیگر درمان‌های مواجهه‌ای این است که بازماندگان یاد بگیرند که چگونه بدون نشان دادن واکنش بیش از حد یا اجتناب از واکنش در برابر تجاوز، با واکنش‌های احساسی خود کنار بیایند.

۲)درمان شناختی-رفتاری (CBT):

در بسیاری از درمان‌های شناخته شده، CBT به عنوان یک روش موثر برای بهبود علائم PTSD یافت شده است. این روش درمانی معمولاً متمرکز و کوتاه مدت بوده و شامل یادگیری مهارت‌های جدید است که می‌تواند شامل تمرین مهارت‌های جدید بین جلسات نیز باشد. این روش شناختی رفتاری اغلب مبتنی بر آموزش ساراین و خانواده‌هایشان در مورد چگونگی ابتلا به PTSD در افراد و نحوه درمان موثر کمک کننده برای بهبود آنها است.

۳)EMDR :

EMDR یک درمان تعاملی است که برای مقابله با آسیب و کاهش پریشانی استفاده می‌شود. این روش ممکن است شامل ضربه زدن یا حرکت دادن چشم از یک طرف به طرف دیگر در هنگام صحبت در مورد یک رویداد ناراحت کننده باشد.

۳)روش حمایتی و مشاوره:

دکتر معماریان می‌توانند به قربانیان در درک احساسات خودشان کمک کنند. از طرفی آنها این رویکرد را با شناسایی مهارت‌های مورد استفاده برای مدیریت علائم بهبود می‌بخشند. در این میان اگر یک مشکل خاص روانشناختی مانند اضطراب یا افسردگی وجود داشته باشد، ممکن است دارو درمانی گزینه‌ای برای کاهش علائم باشد.ارتباط همه چیز است…شک نکنید!

تماس جنسی بدون رضایت داوطلبانه که احساس استقلال، کنترل و تسلط فرد بر بدن خود را نقض می کند، به منزله تجاوز جنسی است. جمعیت شناسی خشونت جنسی معمولاً از سوابق جرم، داده های بیمارستانی، سازمان های غیردولتی و بررسی های انجام شده برای ما به دست می آید. باور این است که این داده ها بزرگی واقعی مشکل خشونت جنسی را دست کم می گیرند. در ادامه این پدرمان به بررسی یک فردی بنام سارا که مورد تجاوز، شرح حالی از وی و شکل گیری مراحل درمان ارائه می شود. شک نکنید! ارتباط همه چیز است…

مثال ما:

سارا دختر ۲۷ ساله است که در ۱۴ سالگی یک شب از طرف مرد همسایه مورد تجاوز جنسی قرار گرفته است. طی یک جلسه مشاوره خاطره آن شب توسط نمونه ثبت شد و علائم آن در سه مرحله  (با بیان خود شخص) بررسی و به صورت کاربردی در اینجا مطرح شد که شامل:

• علائم حاد اولیه (چند هفته اول): سکوت طولانی مدت چند هفته ای، استفراغ و حال بد، خواب ها و کابوس های شبانه.
• علائم میان مدت (یک تا چند سال): ترس از تکرار حادثه، تنفر، غم و ناراحتی، مصرف قرص های آرامش بخش، بدخوابی.
• علائم طولانی مدت(۵ سال به بالا): ترس از مواجه شدن با ازدواج، ترس از بیان واقعیت به همسر آینده، ترس از ذهنیت دیگران و به خصوص همسر آینده به وی، احساس ناراحتی و شرم و ترس، اضطراب همراه با ترس برای زندگی آینده خویش

ادامه دارد…
برای خواندن ادامه بررسی اثرات ترومای تجاوز جنسی

کلیک کنید.